فخــــــــــــــــــر عـــــــرفــــــــان دوســـــــــت

خانه |آرشیو | پست الکترونیک
 

در بیان آنچه که سالک را به نهایت طریق رساند

دربیان صفاتی که  سالک را به نهایت طریق طریقت رساند و مراتب حقیقت را مطمع نظر گرداند و از این هر به هشت  رشحه اغتراف میاه معانی میتوان نمود.

دربیان سماع

دربیان سماع که ارام دل عاشقان وسرور سینه صادقان  و غذای جان سایران و دوای درد سالکان است بدانکه سماع سبب جمعیت  حال سالکان است برای انکه آدمی را نفسی است و هوایی و عقلی و روحی و هریک از این چهار را غذایی باید  وهرچه  به آدمی  میرسد از ان بیرون نباشد که غذای  یکی  از این چهار است و چون غذای یکی پدید آید حال دیگران به وحشت انجامد و در عالم وجود پریشانی شود اما چون چیزی بدید  که هر چهار را در ان نصیب باشد هر یک غذای خود را بردارند و خصومت  از میان منقطع گردد و هریک به غذای خود مشغول شوند وبه یکدیگر فرا سازند و در سماع  این حالت دست دهد که چون سخن  به اواز خوش شنوده  آید هریک از این چهار محفوظ شوند اولا نفس درراستی وکجی صورت نظم و نثر و صنایع و بدایع آن سخن نگرد و هوا در استقامت و انحراف اصول موسیقی وترتیب ونسق  نغمات متامل شود و عقل  به اصل سخن ملتفت گردد و روح به اواز خوش که نشانه ای  است از عالم ارواح میل کند هریک به غذای  خود اشتغال نمایند و در میان لذت جمعیت  و ذوق و شوق حاصل اید و سماع  سه قسمت است.

اول سماع عام وایشان به نفس شنوند و آن  چهار نوع است طبیعی و  هوایی و شهوانی  و بدعتی و این همه حرام است.

دوم : سماع خاص و ایشان به  دل شنوند  و آ ن سه نوع  است رجایی و خوفی و عملی  و هر سه نوع پسندیده است.

سوم: اخص و ایشان به روح شنوند و درا ین هیچ علت نیست و ایشان هرچه  یشنوند  از حق به حق شنوند (( فبشر عبادی الذین  یستمعون القول فیبتغون احسنهً  اولئک الذین  هدا هم الله  و اولئک  هم اولو ا الباب ))  و درباب سماع و شرایط  ان سخن  بسیار است و این مختصر احتمال آن نکند.

ای عزیز اینقدر بدان که سماع  پیکی است  که از عالم قدس خبر به متو جهان کعبه تحقیق میرساند  وحدی است  مرکب سلوک سیاران  طریقت را در حقیقت  گرمتر میسازد وحضرت شیخ  سعد الحق  والدین  الحموی   میفرماید.

دل وقت سمـــاع بــــــوی دلدار بــــََََََََََّّّّّّّّّّّّّّّّّّّّّّّّرد

جان را بـــــه ســــــرا پرده اسرار بَرد

این زمزمه مرکبی است مر روح تو را

بر دارد و خوش بــــــه عالم یــــار بَرد

و سماع منادی است که در ماندگان بیابان تیره دنیا را از عشرت آباد بهشت  نورانی  یا د میدهد والیه اشار حضرت  المولوی المعنوی  فی خزانه  المثنوی  سره اعزیز:

مومنـــــان گـــــــویند کاثـــــار بهشت          نغز گردانیــــد هــــــر آواز زشــــــــت

ما همه اجـزای آدم بــــــــوده ایـــــــم          دربهشت آن لحنهــــا بشنوده ایــــــــم

گرچه بر ما ریخــت آب وگل شکـــــی          یاد مان آید از آن هــــــــــا انـــــــدکی

ناله ســـــــرنـــــــــا و تهدیــــــد  دهل          چیزکــــــــی ماند بـــــدان ناقور کــــل

نشنود آن نغمه را خــود گـــوش حس          کز ستمها گوش حس باشد نجـــــــس

پس حکیمان  گفته انــد این لحنهــــــا           از دوار چــــــرخ بگرفتیـــــــم  مــــــا

بانگ گرد شهای چرخست این که خلق         میرسانند ش بـــه طنبور و به حلــــق

پس غــــــــذای عاشقان آمـــــد سماع          که در او آمــــــــد خیــــــال اجتمــــاع

قوتی گیــــــــــــــرد خیالات ضمیــــــر          بلکه صورت گیرد آن بانگ صفیــــــر

                             آتش عشـــــــق از نواهــــا گشت تیــــــــز

                             آن چنانکه آتش آن جــــــــــــوز  ریـــــــز

تمثیل از حال کسی که تشنه بود و دستش به آب نمیرسد  و از دور حرکتی  میکرد و  که او از اب به او رسد واین  سخن مناسب است به حال صوفیان  که به هوای  نغمه  بهشت  لحن  مطرب شنوند چنانکه   حضرت پیر معنوی  در خزانه مثنوی میفرماید:

در نغولی بــــود آب آن تشنــــه داند              بر درخت جوز جوزی  می فشانـــد

می فتاد از جـــوز بن  جوزی در آب              بانگ  میآمد همی دید او حبـــــــاب

عاقلی گفتش که بگـــــــــذر ای فتی               جوز ها خود تشنگـــــــی آرد تو را

بیشتر در آب مـی افتـــــــــد ثمــــــر              آب در پستیست  از تو دور تــــــــر

تاتو از بالا فرود آیـــــــــــی به زور               آب جویش برده  باشد تا بـــــه دور

گفت قصدم زین فشاندن جوز نیست               تیز تر بنگر به این ظاهــــر مایست

قصد من آن است کاید بانــــــگ آب               هم ببینم  بر سر آب ایــــــــن حباب

تشنه را خود شغل چبود  در جهـان               گرد پای حوض گشتــــــن  جاودان

اولیا را در درون هم نغمـــه هاست                طالبان را زان حیات بــــــی بهاست

پس کریم آنست  کاو خود را دهـــد               آب حیوانی  کــــــــه ماند تا ابــــــد

                   به سمــــاع راست هــــــر کــــس چیـــــــر نیست

                   طعمه  هــــــر مــــــــــــرغکی  انجیــــــــر نیست

دربیان آنکه  نی سر سماع را نیکو ادا میکند و نی آتش اشواق ارباب اذواق را تیز تر میسازد ونی به اصطلاح  این طایفه  اشارت است از کسی که زبان حال او پیغام ادا میکند و ان عارفیست دل از غیر پرداخته  و با دم دوست در ساخته  که شرح شوق به میرأ که نیستان عالم غیب است می نماید والیه اشار قدس سره:

بشنو از نی چـــــــون حکایت میکند           از جدایی هـــــــا شکـــــــــایت میکند

کز نیستان تا مــــــــــرا ببریــــده اند           از نفیرم مـــــــرد و زن نالیـــــــده اند

سینه خواهم شرحه شرحــه از فراق           تابگویم شــــــرح درد اشتیــــــــــــاق

هرکسی کو دور ماند از اصل خویش          بازجوید روزگار وصـــــــــــل خویش

من به هر جمعیتی نالان شــــــــــــدم          جفت خوشحـــــــالان و بد حالان شدم

هر کسی از ظن خود شد یار مـــــــن          و از درون مـــــــن نجست اسرار من

سر من ازنالـــــــه مـــــن دور نیست           لیک چشم و گـــوش را آن نور نیست

تن ز جان و جان ز تن مستور نیست           لیک کس را دید جــان دستــور نیست

اتش است این بانگ نای و نیست باد           هر که این آتش ندارد نیست بــــــــاد

آتش عشق است کانــــــدر نــــی فتاد          جوشش عشق است کاندر می فتــــاد

نی حدیث راه پـر خــــــون میکنــــــد          قصه هــــای عشق مجنــــــون میکند

نی حریف هر کـه از یاری بریـــــــــد           پـــــرده هایش پرده هـــــــای ما درید

همچو نی زهری و تریــــاقی  که دید           همچو نی دمساز مشتاقــــــــی که دید

هر که او از همزبانـــــی  شـــــد جدا          بینوا شد گرچــــــــه دارد صــــــد نوا

بالب دمساز خـــــود گـــــرجفتمــــی           همچـــــو نی من گفتنی ها گفتمــــــی

دو دهان داریم گویا همچـــــو نـــــی           یک دهان پنهــان است در لبهای وی

یک دهان گویا شده سوی شمــــــــا           های و هـــوی در فکنده  در سمــــــا

گر نبودی ناله نـــــــــــی راهبـــــــر           نی جهان را پر نکردی  از شکــــــــر

نی چه زیبا  مطربست ای عاشقـــان            مطرب انبـــــــــاز شراب آمد بـــــدان

این دو انبازند  مطرب با شـــــــراب            این بـــدان  و آن بدیـــــــن آرد شتاب

پر خماران از دم  مطــرب چرنــــــد            مطربا نشان  ســـوی میخانه برنــــــد

مطرب ایشان  را سوی مستی کشید            باز مستی از دم مطــــــــرب چشیـــــد

آن شراب حق بدان مطــرب بــــــود            این شراب تن از این مطرب خــــــورد

مطرب جان مونس مستان بــــــــود            نقل و قوت و قوت مستــــــان بــــــود

بدانکه مطرب آگاه  کننده باشد در طریق وشراب غلبات عشق را گویند  و چون این معنی را دانستی میدانی  که در این  ابیات  چه گذشت.

 

 

 

 

 

 

 

|+| نوشته شده توسط محمد ادریس بقایی در ۱۳۸٦/۱۱/۱ و ساعت ۱:۳٠ ‎ب.ظ | پيام هاي ديگران ()
Powered By PersianBlog - Designing & Supporting Tools By WebGozar